جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
310
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
در 1722 و بعد نادر شاه افتاد كه افراد خانوادهء مزبور را تارومار و سرگذشت قرين رنج و گرفتارى دائمى آنجا را كامل كرد . سيستان بخشى از امپراتورى مقتدر قهرمان افشار شد و تا مرگ او در سال 1747 اين وضع دوام يافت . بعد در چنگ فرمانروائى احمد شاه ابدالى سركردهاى ماجراجو افتاد كه به تقليد از عمليات سرور خود رو به افغانستان نهاد و در آنجا سلسلهء درانى را تأسيس كرد . از اين موقع است كه سيستان در صحنهء سياست جديد وارد و طى سى سال اخير هم يكى از مهرههاى شطرنج ديپلماسى انگليس و هند شده است « 1 » . تاريخ اخير - بعد از وفات احمد شاه سيستان به جانشين او تيمور شاه تا تاريخ وفاتش در سال 1793 باج مىپرداخت و بواسطهء شكستى كه از پى آن در كار خاندان درانى اتفاق افتاد گاهى ضميمهء هرات و زمانى هم قندهار شد و دولت ايران كه در نقاط ديگر سخت گرفتار بود نتوانست در استرداد آن اقدامى نمايد ، ولى در حدود سال 1851 پس از مرگ يار محمد حاكم هرات ايران از هرجومرج و نفاقى كه افغانستان را فراگرفته بود به تجديد ادعا و پافشارى در اين كار پرداخت و اين نكته را هم در نظر داشت كه سيستان به نادر شاه هم باجى تقديم مىكرد كه به پادشاهان ايران قبل از او پرداخته بود . پس على خان حاكم محل را ترغيب كردند كه پرچم ايران برافرازد و شاهدختى را هم از ايران زن او كردند . اين واقعه در همان اوانى بود كه ايران در سال 1857 بر ضد هرات لشكر كشيد كه به جنگ با انگلستان و امضاى عهدنامهء پاريس منجر گرديد كه بر طبق آن ايران از تمام دعاوى خود بر هرات و هرگونه حق دخالتى در كار افغانستان دست كشيد . باوجوداين و علىرغم اعتراضات بىانقطاع دولت انگليس ، على خان
--> ( 1 ) - رجوع شود به تاريخ سرجانملكم جلد اول . مؤلف « تاريخ سيستان » چنان كه كرزن مىنويسد معلوم نيست ، ولى مسلم است كه تاريخ نگارش آن قريب هزار سال پيش بوده است . م